Het 70-20-10 model beschrijft hoe mensen leren: 70% van effectief leren vindt plaats door ervaring en praktijk, 20% door sociale interactie en feedback, en 10% door formele training of instructie. Game-based learning past primair in de 70%-laag omdat het leren door doen simuleert, maar een goed ontworpen serious game raakt alle drie de lagen tegelijk. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over het model en laat zien waarom games zo krachtig zijn als leermiddel.
Hoe is het 70-20-10 model ontstaan?
Het 70-20-10 model is in de jaren tachtig ontwikkeld door Morgan McCall, Robert Eichinger en Michael Lombardo aan het Center for Creative Leadership in de Verenigde Staten. Op basis van onderzoek naar hoe succesvolle managers hun vaardigheden hadden ontwikkeld, kwamen zij tot de conclusie dat de meeste professionele groei niet plaatsvindt in een klaslokaal, maar in de praktijk van alledag.
De onderzoekers vroegen aan ervaren leiders waar zij hun meest waardevolle lessen hadden geleerd. De antwoorden wezen steeds opnieuw in dezelfde richting: uitdagende werksituaties, feedback van collega’s en leidinggevenden, en pas op de derde plaats formele opleidingen. Uit deze patronen destilleerden zij de verhouding 70-20-10 als een beschrijvend model voor hoe leren in de praktijk werkt.
Belangrijk om te weten: de percentages zijn geen wetenschappelijk vastgestelde absolute waarden. Ze zijn een vuistregel, een manier om te benadrukken dat formele training slechts een klein deel uitmaakt van het totale leerplaatje. Het model wordt sindsdien breed toegepast in organisatieontwikkeling, HR en het onderwijs als strategisch kader voor leerbeleid.
Wat betekenen de drie percentages precies?
De drie percentages in het 70-20-10 model verwijzen naar drie typen leren: 70% ervaringsgericht leren door taken en uitdagingen, 20% sociaal leren via interactie en feedback, en 10% formeel leren via cursussen, trainingen of instructiemateriaal. Samen beschrijven ze een volledig ecosysteem van professionele ontwikkeling.
De 70%-laag staat voor leren door te doen. Denk aan het uitvoeren van een complexe opdracht, het oplossen van een onverwacht probleem, of het oefenen van een vaardigheid in een realistische context. Dit type leren is het meest effectief omdat het direct gekoppeld is aan betekenisvolle situaties en onmiddellijke feedback.
De 20%-laag gaat over sociaal leren: gesprekken met collega’s, coaching, mentoring, observeren van anderen, en het ontvangen van gerichte feedback. Mensen leren enorm veel van elkaar, zeker wanneer er sprake is van een veilige omgeving waarin fouten besproken mogen worden.
De 10%-laag omvat gestructureerde, formele leeractiviteiten zoals klassikale lessen, e-learningmodules, workshops en trainingen. Dit type leren is waardevol voor het aanbieden van theoretische kaders en basiskennis, maar beklijft het minst als het niet wordt ondersteund door de andere twee lagen.
Waar valt game-based learning binnen het 70-20-10 model?
Game-based learning valt primair binnen de 70%-laag van het 70-20-10 model, omdat serious games leren door ervaring en actie centraal stellen. De speler neemt beslissingen, ervaart de gevolgen, en leert door te doen in een veilige, gesimuleerde omgeving. Tegelijkertijd raken goed ontworpen games ook de 20%- en 10%-laag.
Wat game-based learning zo bijzonder maakt in de context van het leermodel, is dat het de grenzen tussen de drie lagen vervaagt. In een serious game oefent de speler realistische situaties (70%), werkt hij of zij samen met anderen of ontvangt feedback van het systeem (20%), en verwerkt hij of zij nieuwe concepten via geïntegreerde instructie (10%). Het is een van de weinige leervormen die alle drie de lagen in één interventie kan aanspreken.
Binnen het MBO en andere onderwijscontexten is dit bijzonder relevant. Studenten leren niet alleen door de spelregels te lezen, maar door actief keuzes te maken, te falen, bij te sturen en opnieuw te proberen. Dat is de kern van ervaringsgericht leren, en precies wat het 70-20-10 model als meest effectief aanwijst.
Waarom is de 70%-laag zo moeilijk te organiseren in traditioneel onderwijs?
De 70%-laag is in traditioneel onderwijs moeilijk te organiseren omdat echte ervaringen in de praktijk risico’s met zich meebrengen, moeilijk schaalbaar zijn, en afhankelijk zijn van de juiste omstandigheden op het juiste moment. Niet elke student kan op hetzelfde moment dezelfde uitdagende situatie meemaken.
In klassikale settings is de docent primair aan het woord. Studenten ontvangen informatie, maar oefenen zelden in situaties die echt iets van hen vragen. Stageplekken en praktijkopdrachten bieden wel ervaringsgericht leren, maar zijn moeilijk te controleren, ongelijk verdeeld in kwaliteit, en bieden weinig ruimte voor herhaling of het veilig maken van fouten.
Bovendien vraagt de 70%-laag om betekenisvolle uitdagingen, niet zomaar activiteiten. Een student die een formulier invult of een opdracht nabootst zonder echte consequenties, ervaart niet de cognitieve en emotionele betrokkenheid die nodig is voor diep leren. Het organiseren van die betrokkenheid in een gecontroleerde, herhaalbare en schaalbare omgeving is precies waar traditioneel onderwijs tekortschiet.
Hoe versterkt een serious game de drie lagen tegelijk?
Een serious game versterkt alle drie de lagen van het 70-20-10 model doordat het een gesimuleerde ervaringsomgeving biedt (70%), sociale interactie en reflectie inbouwt (20%), en theorie integreert in de spelervaring (10%). Daarmee is het een van de meest complete leerinterventies die beschikbaar zijn.
De 70%-laag: leren door doen in een veilige omgeving
In een serious game staat de speler voortdurend voor keuzes met gevolgen. Die gevolgen zijn veilig, want het gaat om een simulatie, maar ze voelen realistisch genoeg om echte betrokkenheid te creëren. De speler ervaart direct wat een beslissing oplevert, past zijn aanpak aan, en probeert het opnieuw. Dit iteratieve proces is de kern van ervaringsgericht leren.
De 20%- en 10%-laag: samen leren en kennis integreren
Veel serious games bevatten samenwerkingselementen, discussiemomenten of feedbackmechanismen die de 20%-laag activeren. Spelers bespreken hun keuzes, leren van elkaars aanpak, en reflecteren op de uitkomsten. Tegelijkertijd wordt nieuwe kennis niet vooraf aangeboden als droge theorie, maar geïntegreerd in het spel op het moment dat de speler er behoefte aan heeft. Dat maakt de 10%-laag veel effectiever dan in een traditionele setting.
Voor welke leerdoelen werkt game-based learning het beste?
Game-based learning werkt het beste voor leerdoelen die gaan over gedrag, besluitvorming, samenwerking, probleemoplossing en het toepassen van kennis in complexe situaties. Het is minder geschikt voor het puur memoriseren van feitjes, maar juist sterk wanneer inzicht, houding of vaardigheid centraal staan.
Concrete voorbeelden van leerdoelen die goed aansluiten bij game-based learning:
- Het oefenen van moeilijke gesprekken, zoals slechtnieuwsgesprekken in de zorg
- Besluitvorming onder tijdsdruk of met onvolledige informatie
- Samenwerken in multidisciplinaire teams
- Bewustwording van risico’s, zoals veiligheid op de werkvloer
- Het aanleren van procedures in een veilige, herhaalbare omgeving
- Gedragsverandering op het gebied van houding en waarden
In het MBO zijn dit precies de leerdoelen die docenten en praktijkbegeleiders het moeilijkst kunnen realiseren met traditionele werkvormen. Studenten motiveren om écht na te denken over hun eigen gedrag vraagt om meer dan een PowerPoint. Een goed ontworpen serious game schept de context waarin dat gedrag zichtbaar wordt en bespreekbaar gemaakt kan worden.
Hoe implementeer je game-based learning binnen een 70-20-10 strategie?
Game-based learning implementeer je binnen een 70-20-10 strategie door de serious game niet als losstaand middel in te zetten, maar als kern van een breder leertraject dat alle drie de lagen bewust ontwerpt. De game vormt de 70%-laag, maar de omliggende activiteiten bepalen het totale leerrendement.
Een effectieve implementatie verloopt in een aantal herkenbare stappen:
- Start met heldere leerdoelen. Bepaal welk gedrag of welke vaardigheid je wilt ontwikkelen, en toets of game-based learning daarvoor de juiste interventie is.
- Ontwerp de leercontext rondom de game. Plan reflectiemomenten, groepsgesprekken of coachingssessies die aansluiten op de spelervaring. Zo activeer je de 20%-laag.
- Integreer theorie in het spel, niet erbuiten. Zorg dat kennis wordt aangeboden op het moment dat de speler er behoefte aan heeft, niet als voorbereidende module die losstaat van de ervaring.
- Meet de impact. Gebruik de data die een serious game genereert om inzicht te krijgen in leergedrag, keuzepatronen en voortgang. Dit maakt leerrendement zichtbaar en stuurbaar.
- Zorg voor borging. Implementatie stopt niet bij de lancering. Begeleiding van docenten, begeleiders en organisaties is essentieel om de game structureel te verankeren in het curriculum of het leerbeleid.
Wij werken bij Mediaheads met een bewezen drietrapsaanpak: van stakeholder-alignment en probleemverkenning, via iteratieve prototyping, naar volledige ontwikkeling en implementatie. Die aanpak is ontworpen om game-based learning niet als los product neer te zetten, maar als integraal onderdeel van een bredere leerstrategie die aansluit bij het 70-20-10 model.
Ben je benieuwd hoe game-based learning concreet ingezet kan worden binnen jouw onderwijs- of organisatiecontext? Neem gerust contact met ons op en we denken graag met je mee over de mogelijkheden.
Gerelateerde artikelen
- Welke vakken lenen zich het beste voor game-based learning?
- Hoe sluit engagement theory aan bij het leren van 21e-eeuwse vaardigheden?
- Hoe evalueer je de ROI van spelenderwijs leren investeringen?
- Hoe kunnen scholen zich voorbereiden op game-based learning trends?
- Hoe kan een spel ontworpen zijn om depressie te behandelen?
